Fitness dünyasının en popüler ve üzerine en çok araştırma yapılan takviyelerinden biri şüphesiz kreatindir. Performans artışı, kas kütlesi kazanımı ve patlayıcı güç konusundaki faydaları tartışılmaz. Ancak, spor salonlarında dilden dile dolaşan bir şehir efsanesi var: “Kreatin saç döker mi?”
Bu makalede, kreatin kullanımı ile saç dökülmesi arasındaki ilişkiyi, bilimsel araştırmalar ışığında ve efsanelerden arındırarak inceliyoruz. Endişelenmeli misiniz yoksa gönül rahatlığıyla kullanabilir misiniz? Gelin, gerçeklere bakalım.
Kreatin ve Saç Dökülmesi İddiası Nereden Çıktı?
Bu korkunun kaynağı aslında tek bir araştırmaya dayanmaktadır. 2009 yılında Güney Afrika’da kolej seviyesindeki ragbi oyuncuları üzerinde yapılan bir çalışmada, 3 hafta boyunca kreatin kullanan sporcuların kan değerleri incelendi.
Sonuçlar, kreatin kullanan grubun DHT (Dihidrotestosteron) seviyelerinde, kullanmayanlara göre %56 oranında bir artış olduğunu gösterdi. DHT, genetik olarak yatkınlığı olan erkeklerde saç dökülmesiyle (erkek tipi kellik) ilişkilendirilen bir hormondur.
Ancak bu çalışmada kritik bir eksiklik vardı: Araştırmacılar, sporcuların saçlarının dökülüp dökülmediğini gözlemlemedi. Sadece hormon seviyelerindeki artış raporlandı.
DHT Hormonu ve Saç Dökülmesi İlişkisi
DHT (Dihidrotestosteron), testosteronun bir türevidir. Erkeklerde saç köklerinin küçülmesine ve saç döngüsünün kısalmasına neden olarak kelliğe yol açabilir. Ancak burada anahtar kelime “Genetik Yatkınlık”tır.
- Herkesin saç kökleri DHT’ye karşı aynı hassasiyete sahip değildir.
- Eğer ailenizde genetik saç dökülmesi (kellik) geçmişi yoksa, DHT seviyelerindeki dalgalanmalar saçlarınızı muhtemelen etkilemeyecektir.
- Eğer genetik yatkınlığınız varsa, DHT artışı süreci hızlandırabilir, ancak tek başına suçlu kreatin olmayabilir.
Bilim Ne Diyor? Güncel Araştırmalar
2009’daki o tek çalışmadan sonra, kreatin ve saç dökülmesi üzerine birçok farklı araştırma yapıldı. Mevcut bilimsel konsensüs şu şekildedir:
“Bugüne kadar kreatin kullanımının doğrudan saç dökülmesine neden olduğunu kanıtlayan kesin bir bilimsel veri bulunmamaktadır.”
Uluslararası Spor Beslenmesi Derneği (ISSN) de kreatin üzerine yayınladığı geniş kapsamlı raporda, kreatinin saç dökülmesine veya kelliğe neden olduğuna dair ikna edici bir kanıt bulunmadığını belirtmiştir.
Kreatin Kullanırken Nelere Dikkat Etmelisiniz?
Eğer saçlarınız konusunda hassassanız veya ailenizde kellik geçmişi varsa, aşağıdaki önerileri dikkate alabilirsiniz:
1. Genetik Yatkınlığınızı Gözden Geçirin
Baba veya anne tarafınızda erken yaşta kellik yaygın mı? Eğer cevabınız evet ise, saç kökleriniz DHT’ye karşı hassas olabilir. Bu durumda bir dermatoloğa danışarak süreci izleyebilirsiniz.
2. Dozajı Abartmayın
Kreatin monohidrat için önerilen günlük doz genellikle 3-5 gramdır. “Yükleme” evresi yapmak zorunda değilsiniz; düzenli düşük doz kullanımı da depoları doldurur ve vücudu ani hormon değişimlerine karşı daha az zorlar.
3. Stres ve Beslenmeye Odaklanın
Saç dökülmesinin en büyük nedenleri genellikle stres, vitamin eksikliği ve yetersiz beslenmedir. Suçu hemen takviyeye atmadan önce genel yaşam kalitenizi kontrol etmenizde fayda var.
Kreatin Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Kreatin kullanımı ve saç sağlığı hakkında en çok merak edilen soruları sizler için derledik.
Kreatin saç döker mi?
Mevcut bilimsel araştırmalara göre, kreatinin doğrudan saç dökülmesine neden olduğuna dair kesin bir kanıt yoktur. Bu iddia, 2009 yılında yapılan tek bir çalışmaya dayanmaktadır, ancak sonraki çalışmalar bu bağlantıyı doğrulamamıştır.
Kreatin DHT hormonunu artırır mı?
Bazı çalışmalar kreatinin DHT seviyelerini bir miktar artırabileceğini gösterse de, bu artışın doğrudan saç dökülmesini tetikleyecek düzeyde olup olmadığı kişiden kişiye değişir ve genetik yatkınlığa bağlıdır.
Kreatin kullanmayı bırakırsam saçlarım geri çıkar mı?
Eğer saç dökülmeniz genetik (erkek tipi kellik) kaynaklıysa, kreatini bırakmak dökülen saçları geri getirmeyebilir. Ancak dökülme geçici bir hormonal dalgalanmaya bağlıysa, takviyeyi kesmek süreci yavaşlatabilir.
En güvenli kreatin türü hangisidir?
En çok araştırılan ve güvenli kabul edilen form “Kreatin Monohidrat”tır. Saç dökülmesi veya yan etkiler konusunda endişeleriniz varsa, en saf form olan monohidratı tercih etmeniz önerilir.
Sonuç: Kreatin Saçlarınızı Döker mi?
Kısa cevap: Büyük ihtimalle hayır.
Kreatin, üzerinde en çok çalışılan ve güvenli kabul edilen sporcu takviyesidir. Saç dökülmesi iddiası, kısıtlı bir araştırmanın yanlış yorumlanmasından kaynaklanmaktadır. Eğer genetik olarak kelliğe çok yatkın değilseniz, kreatin saçlarınızı dökmez.
Ancak, saçlarınızda gözle görülür bir incelme fark ederseniz, kullanımı durdurup bir uzmana danışmak her zaman en güvenli yoldur.